In de wereld van het plantaardig looien hoef je niet altijd zelf met kilo’s schors te slepen. Commerciële extracten bieden een geconcentreerde en constante manier om hoogwaardig leer te maken. Maar welk extract kies je? Om dat te bepalen, moet je eerst het verschil tussen de twee hoofdgroepen begrijpen.
Gecondenseerde vs. Gehydrolyseerde tannines: Wat is het verschil?
Niet alle looistoffen werken hetzelfde. In de basis verdelen we tannines (looistoffen) onder in twee groepen die elk een ander effect hebben op de huid.
1. Gecondenseerde tannines (Condensed Tannins)
Deze tannines zijn de “krachtpatsers”. Ze komen vooral voor in de bast en het hout van bomen zoals de Mimosa en de Quebracho.
- Kenmerken: Werken zeer snel en geven veel ‘body’ aan het leer.
- Aandachtspunt: Ze kunnen de buitenkant van de huid snel ‘dichtzetten’. Als je te snel gaat, dringen ze niet diep genoeg door tot de kern.
- Resultaat: Stevig, volumineus leer met vaak donkerdere tinten.
2. Gehydrolyseerde tannines (Hydrolysable Tannins)
Deze looistoffen vind je vaak in vruchten en bladeren, zoals bij de Tamme Kastanje, Sumak of eikelcups.
- Kenmerken: Ze werken rustiger en dringen gelijkmatiger door tot diep in de vezels.
- Aandachtspunt: Ze zijn gevoeliger voor afbraak, maar zorgen in een goed uitgebalanceerd bad voor een zeer stabiele looiing.
- Resultaat: Soepel, verfijnd leer met vaak lichtere, goudbruine kleuren.
Overzicht van Commerciële Looistoffen (Vergelijkingstabel)
Gebruik deze tabel om het juiste extract te kiezen voor jouw specifieke project.
Overzicht van commerciële tannine-extracten
| Product | Bron | Type tannine | Tannine (%) | Oplosbaarheid | Kleur | Gedrag in bad | Leerkarakter |
| Mimosa extract | Acacia bast | Gecondenseerd | 60–75% | Zeer goed | Lichtbruin → roodbruin | Snel, diep penetrerend | Soepel, vol |
| Quebracho (gewoon) | Hardhout | Gecondenseerd | 60–70% | Matig | Donker roodbruin | Langzamer, oppervlakkiger | Harder, compact |
| Quebracho (sulfited) | Hardhout | Gecondenseerd | 60–70% | Zeer goed | Roodbruin | Sneller, beter doordringend | Sterk, soepeler |
| Chestnut extract | Kastanjehout | Gehydrolyseerd | 60–70% | Zeer goed | Lichtbruin → warmbruin | Rustig, diep werkend | Stevig, flexibel |
| Tara powder | Peulen | Gehydrolyseerd | 50–65% | Zeer goed | Licht geel → crème | Zeer schoon, egaal | Zacht, licht leer |
| Valonea extract | Eikelcups | Gehydrolyseerd | 55–65% | Goed | Lichtbruin | Traag maar diep | Stevig |
| Sumac extract | Blad | Gehydrolyseerd | 25–35% | Zeer goed | Zeer licht | Mild, gelijkmatig | Zeer soepel |
| Gambier extract | Blad | Gecondenseerd | 35–55% | Goed | Lichtbruin | Snel | Soepel |
| Myrabolan extract | Vrucht | Gehydrolyseerd | 30–45% | Goed | Geel → lichtbruin | Mild | Zacht |
| Oak extract | Eikenschors | Gehydrolyseerd | 50–65% | Goed | Bruin | Traag | Stevig |
| Pine bark extract | Dennenschors | Gecondenseerd | 50–65% | Goed | Roodbruin | Medium | Medium-stug |
| Spruce extract | Spar | Gecondenseerd | 50–65% | Goed | Roodbruin | Medium | Medium |
| Grape tannin | Druivenpit | Gecondenseerd | 60–70% | Goed | Rood/paarsbruin | Snel | Medium |
| Tannic acid (poeder) | Gall / synthetisch | Gehydrolyseerd | 90–98% | Zeer hoog | Licht | Zeer snel, agressief | Hard, strak |
Van Boom naar Poeder: Hoe wordt tannine-extract gemaakt?
Het lijkt misschien een industrieel product, maar het proces achter extracten is verrassend natuurlijk. Het is in feite niets anders dan een extreem sterke “thee” die is ingedroogd.
- Oogsten en malen: De natuurlijke bron (bast, hout of vrucht) wordt gedroogd en vermalen.
- Extractie: In grote tanks stroomt heet water door het materiaal. Dit is exact hetzelfde principe als wanneer je zelf schors kookt in een pan, maar dan op grotere schaal.
- Filtratie en Concentratie: De vloeistof wordt gezuiverd en onder vacuüm ingedikt. Door de lage temperatuur blijft de kwaliteit van de tannines behouden.
- Verneveling (Spray-drying): De dikke vloeistof wordt in warme lucht verneveld, waardoor er een fijn poeder overblijft dat direct oplosbaar is in water.
De kern blijft hetzelfde: Of je nu zelf schors verzamelt in het bos of een zak extract koopt; het gaat om het losmaken van looistoffen uit een plant om deze te laten verbinden met een huid. De industrie biedt enkel een geconcentreerde en voorspelbare vorm van dit oeroude proces.
Lees hier meer over tannines in Europese bomen en planten